چند وقت پیش برای انجام خدمات مشاوره با یک شرکت به توافق رسیده بودیم و در یک جلسه قرار شد که پیش نویس قرارداد تنظیم و نهایتا به تایید طرفین برسد. کارفرما از من خواست تا چنانچه شرایطی باید در قرارداد جزء وظایف و تعهدات طرفین ثبت شود بیان کنم، من هم هر چیزی که لازم بود گفتم. درنهایت به وی گفتم خوب شما هم هر چیزی که لازم است را اضافه کنید. بندی به تعهدات مشاور اضافه کرد با این مضمون که کلیه سورس کد ها و برنامه هایی که توسط مشاور تهیه می شود متعلق به پیمانکار است! تعجب کردم! گفتم: جزء تعهدات مشاور تولید کد و برنامه نویسی نیست. بلکه یک مشاور بر اساس نیاز کارفرما، بحثی را بررسی و به صورت شفاهی و یا کتبی اعلام نظر می کند. بهتر است به جای این بند بندی قید شود که کلیه گزارشات و بررسی های صورت گرفته توسط مشاور متعلق به پیمانکار است. خلاصه بحث مفصلی کردیم و در نهایت هم (مثل همه پروژه ها) نظر کارفرما تحمیل شد و این بند اضافه گردید. امروز که به انتهای قرارداد نزدیک می شویم حتی یک خط هم برنامه ننوشته ایم اما بیش از 1000 صفحه گزارش فنی تولید شده است!
برای تبیین وظایف مشاور، در نماتن (نظام مهندسی و استاندارد های تولید و توسعه نرم افزار) چند مورد از وظائف مشاور بیان شده است که بد ندیدم برای شفاف کردن وظائف و مشخصات مشاور مختصرا آنها را اینجا در اختیار علاقه مندان قراردهم.

برخی مشخصات برجسته یک مشاور عبارت است از:

•صلاحيت حرفه‌اي
•قابليت مديريتي
•در دسترس داشتن منابع
•بيطرفي
•عادلانه بودن ساختار حق الزحمه
•امانت حرفه‌اي
•پيروي از اصول تضمين كيفيت

مشاوری با این مشخصات در رابطه با پروژه هاي نرم افزاري، وظايفي حرفه يي نيز به عهده دارد به شرح زیر:

1- بررسي امكان پذيري سيستم
چنانچه يك مشاور، صرفا براي يك طرح يا پروژه خاص مورد مشاوره قرار گيرد، مهمترين وظيفه مشاور، بررسي عملي بودن آن طرح يا پروژه در محيط كارفرما مي باشد. بدين معني كه ابتدا طرح يا پروژه مورد بررسي واقع شده و با ذكر دلايل كارشناسي و منطقي، امكان و چگونگي انجام آن بيان مي گردد. در حالت هايي كه انجام طرح يا پروژه مورد مشاوره امكانپذير نباشد، مشاور با ذكر دلايل غيرعملي بودن آن، به ذكر راه حل هاي مناسب براي انجام آن مبادرت خواهد ورزيد.

2- طبقه بندي كار
با توجه به اينكه نحوه برخورد با كارهاي نرم افزاري در اندازه ها و طبقه بندي هاي مختلف مي‌تواند متفاوت باشد، از جمله وظايف مشاور، تعيين اندازه كار جهت تخمين زمان و هزينه آن مي باشد. همچنين طبقه بندي آن از اين نظر كه در كدام دسته از كارهاي نرم افزاري قرار مي‌گيرد و همچنين تعيين حساسيت آن از اهميت به سزايي برخوردار است. اين طبقه بندي ها باعث مي گردد كه تخصص ها و تجارب مورد نياز، مدت زمان انجام و هزينه انجام پروژه قابل پيش بيني باشد. پيش بيني هاي انجام شده توسط مشاور باعث جلوگيري از سردرگمي كارفرما در مورد پيشنهادها خارج از نرم نيز خواهد شد.

3- تهيه درخواست براي ارائه پيشنهاد (RFP)
چنانچه طرح يا پروژه مورد مشاوره، مورد تاييد مشاور قرار گيرد، قدم بعدي كار در صورت نياز، تهيه درخواست براي ارائه پيشنهاد (RFP) براي آن طرح يا پروژه، به منظور برگزاري مسابقه جهت انتخاب پيمانكار مي باشد.

4- انتخاب ناظر پروژه
چنانچه كارفرما و مشاور درنحوه انجام يك پروژه نرم افزاري به اتفاق نظر دست يابند، يكي ديگر از وظايف مهم مشاور، كمك به كارفرما در انتخاب تيم ناظر براي انجام صحيح آن پروژه مي‌باشد.

5- انتخاب پيمانكار
چنانچه براي يك طرح يا پروژه نرم افزاري، مسابقه اي براي انتخاب پيمانكار اصلح برگزار شود، در تمامي مراحل برگزاري مسابقه اعم از بررسي پيشنهادها (Proposal) و انتخاب برنده مسابقه، مشاور نقشي تعيين كننده خواهد داشت.

همین!