واژه ديگري که مايلم در ادامه سلسله مطالب مرتبط با تعري�? واژه ها در �?نآوري اطلاعات و ارتباطات  به آن بپردازم تجارت الکترونيک  e-Business مي باشد.
در کتاب "مدلهاي راهبردي و راهکارهاي تجارت در اينترنت" نوشته آقاي دکتر زرگر ، تجارت الکترونيک چنين تعري�? شده است: "تمام ابعاد تجارت و �?رآيند بازار را که بتوان با اينترنت و تکنولوژي وب انجام داد را تجارت الکترونيکي گويند." در کتاب "تجارت الکترونيک" نگاشته شده توسط آقايان دکتر سهيل سرمدي و دکتر وحيد رضا ميرابي با جمع آوري تعاري�? متعدد در اين زمينه 6 تعري�? زير براي تجارت الکترونيک آورده شده است:
"1- تمام ابعاد تجارت و �?رآيند بازار را که بتوان با اينترنت و تکنولوژي وب انجام داد را تجارت الکترونيکي گويند. (برگر�?ته از کتاب اول)
2- به طور کلي واژه تجارت الکترونيک اشاره به معاملات الکترونيکي مي نمايد که از طريق شبکه هاي ارتباطي انجام مي پذيرد. ابتدا، خريدار يا مصر�? کننده به جستجوي يک مغازه مجازي از طريق اينترنت مي پردازد و کالايي را از طريق وب يا پست الکترونيکي س�?ارش مي دهد و نهايتا کالا را تحويل مي گيرد.
3- تجارت الکترونيکي يعني انجام مبادلات تجاري در قالب الکترونيکي
4- کاربرد تکنولوژي اطلاعات در تجارت
5- تجارت الکترونيکي، مبادله الکترونيکي داده هاست. به طور خلاصه مي توان گ�?ت که مبادله الکترونيکي داده ها عبارت از توليد، پردازش، کاربرد و تبادل اطلاعات و اسناد به شيوه هاي الکترونيکي و خودکار بين سيستمهاي کامپيوتري و بر اساس زبان مشترک و استانداردهاي مشخص و با کمترين دخالت عامل انساني. البته تجارت الکترونيک حيطه اي گسترده تر از مبادله الکترونيکي داده ها دارد و آن يک تحول و انقلاب در عرصه ارتباطات است.  تجارت الکترونيکي در ساده ترين تعري�? عبارت از يا�?تن منابع، انجام بازاريابي، مذاکره کردن، س�?ارش، تحويل، پرداخت و ارائه خدمات پشتيباني است که به صورت الکترونيکي انجام مي شود. لذا تجارت الکترونيکي روشي است که بر اساس آن اطلاعات، محصولات و خدمات از طريق شبکه هاي ارتباطات کامپيوتري خريد و �?روش مي شوند.
6- تجارت الکترونيک، انجام کليه �?عاليتهاي تجاري با است�?اده از شبکه هاي ارتباطي کامپيوتري ، بويژه اينترنت است. تجارت الکترونيک به نوعي تجارت بدون کاغذ است. بوسيله تجارت الکترونيک، تبادل اطلاعات خريد و �?روش و اطلاعات لازم براي حمل و نقل کالاها با زحمت کمتر و تبادلات بانکي با شتاب بيشتر انجام خواهد شد. شرکتها براي ارتباط با يکديگر، محدوديت هاي �?علي را نخواهند داشت و ارتباط آنها با يکديگر ساده تر و سريعتر صورت مي گيرد. ارتباط �?روشندگان با مشتريان مي تواند به صورت يک به يک با هر مشتري باشد البته با هزينه نه چندان زياد."

در همين کتاب سابقه تجارت الکترونيک را به سال 1970 و بهره گيري شرکتهاي بزرگ از تجارت الکترونيک بر مي گرداند.

و در نهايت آقاي دکتر زرگر مجددا در کتاب "اصول و م�?اهيم �?نآوري اطلاعات" تعاري�? بيشتري را براي تجارت الکترونيک گردآوري کرده اند:
"1- تجارت الكترونيكي اجرا و هماهنگي �?رآيندهاي حياتي سازمانهاي اقتصادي،از قبيل طراحي،تامين مواد و خدمات،توليد،�?روش،اجراي س�?ارشات،ارايه خدمات از طريق بكارگيري حر�?ه اي رايانه ها و �?ن آوري ارتباطات و داده هاي ذخيره شده در رايانه هارا بر عهده دارد.
2- تجارت الكترونيكي شامل انجام هر كاري با �?ن آوري ارتباطات و اطلاعات (ICT)براي اجراي اهدا�? تجاري بين سازمانها يا سازمان و مصر�? كننده است.
3- تجارت الكترونيكي همان بازرگاني الكترونيكي(EC)است. با اين ت�?اوت كه �?رآيندهاي داخلي،از قبيل توليد،مديريت انبار،توسعه محصول،مديريت ريسك،مديريت سرمايه،مديريت دانش و منابع انساني هم در تجارت الكترونيكي پوشش داده مي شوند.
4- تجارت الكترونيكي تركيب پيچيده اي از �?رآيندها ،سيستم هاي سازماني و زير ساختهاي ضروري سازماني براي ايجاد يك مدل تجاري سطح بالاست.
5- تجارت الكترونيكي بسيار �?راتر از بازرگاني الكترونيكي است.تجارت الكترونيكي شامل تغيير در روشهاي سنتي اجراي عمليات سازمان،مديريت �?رآيندهاي �?يزيكي و ديجيتال و روش كاركرد پرسنل است.
6- از ديدگاه IBM،تجارت الكترونيكي يك نظريه امنيتي،تغييرپذيري و يكپارچگي را براي دستيابي به ارزش اقتصادي بيشترو بسيار مت�?اوت،از طريق تركيب سيستم هاو �?رآيندهاي اصلي سازمان (يا Core business)با ساده كردن و دسترسي �?راگيراز طريق �?ن آوري اينترنت،اجرا مي كند.
7- تجارت الكترونيكي درباره �?ن آوري اينترنت براي انتقال و تغيير روشهاي اجراي �?رآيندهاي سازمان است. بارزترين �?رم آن خريداز طريق شبكه-براي عمده �?روشي و خرده �?روشي-است.
8- به ساده ترين بيان،تجارت الكترونيكي است�?اده از�?ن آوريهاي اينترنت براي توسعه و تحول �?رآيندهاي كليدي سازمان است.با اين ديدگاه،بيشتر شركتها به اين مهم پي برده و در حال انتقال از روشهاي سنتي به تجارت الكترونيكي هستند.
9- تجارت الكترونيكي هر گونه بكارگيري اينترنت در سطح تاكتيك يا استراژيك براي برقراري ارتباطات تجارت از نوع B2B،B2Cياهر مدل تجاري ديگر است.تجارت الكترونيكي در واقع راهي براي بهره وري بيشتر،سرعت،نوآوري وخلق ارزشهاي جديد در يك سازمان است. "
اما به واقع به کدام تعري�? بيشتر مي توان بها داد. به نظر مي رسد همه تعاري�? درست باشند اما تعري�?ي که تجارت الکترونيک را کاربرد �?نآوري اطلاعات در تجارت مي داند بهترين تعري�? است. حداقل مي توان گ�?ت کاملترين تعري�? است. چون گرچند همه به نوعي کاربردهاي �?نآوري اطلاعات و ارتباطات را �?هرست کرده اند، اما نمي توان اين کاربردها را منحصر کرد به صر�? بهره گيري از شبکه و يا وب براي تبادل اطلاعات و يا خريد و �?روش اينترنتي.
دقت شود، همانگونه که در مورد م�?اهيم مشابهي نظير روابط عمومي الکترونيک ذکر شد، نمي توان �?نآوري اطلاعات را با ابزارهاي آن يکي کرد. تنها بهره گيري صر�? از يک ابزار، با داشتن ت�?کر سنتي نمي تواند راهگشا باشد. �?نآوري اطلاعات و ارتباطات با تاثير گذاري عميق بر روي م�?اهيم اين چنيني، هر چند باعث تغيير ماهيت آنها نمي شود باعث تغيير طرز ت�?کر ، شيوه هاي مديريت و روشهاي انجام کار مي شود.
به عبارت ديگر اينکه به جاي ارسال نامه معمولي ، email بزنيم کا�?ي نيست. بلکه در ابتداي کار بايد �?نآوري اطلاعات و ارتباطات روي روش تصميم گيري ما و اهميتي که به اطلاعات در تجارت مي دهيم بايستي تاثير بگذارد. در اين زمان است که با دانستن اهميت اطلاعات در داد و ستد امروزي، نگرش ها تغيير پيدا کرده و با بهره گيري مناسب از اطلاعات مي توان حتي با است�?اده از ابزارهاي سنتي کسب سود مناسب را تضمين بخشيد.
بدين ترتيب در اولين کار بايستي مدلهايي اطلاعاتي و عملکردي (يا از ديدگاه ديگر مدلهاي شيء گرا) از زمينه تجارت بدست آيد. اين مدل ها را مي توان با است�?اده از تکنيک هاي �?نآوري اطلاعات بهبود بخشيد و هر جا لازم است اطلاعات را جمع آوري و نگهداري کرد. آنگاه با است�?اده از سيستم هاي مختل�? اطلاعات عمليات و پردازش تراکنش، داده هاي عملياتي را کنترل کرد و براي مديريت نيز از سيستمهاي اطلاعات مديريت بهره جست و با کمک سيستمهاي پشتيبان تصميم گيري و يا سيستمهاي راهبردي تصميم گيري ها را بهبود بخشيد.شبکه ها و اينترنت اينجا هستند که مي توانند به عنوان پلي براي ارتباط مستقيم مشتري با سيستم �?راهم شود.
روش ديگر روش معکوس است، يعني اينکه اول لايه هاي رويي را ايجاد کرد و سپس با تاثيري که اين لايه ها در سيستم مي گذارند و با جمع آوري مناسب اطلاعات، سيستمهاي گزارش گيري مديريتي را �?عال کرد.

منابع:
- دکتر محمود زرگر، مدلهاي راهبردي و راهکارهاي تجارت در اينترنت،انتشارات بهينه، 1380
-دکتر سهيل سرمد سعيدي و دکتر وحيد رضا ميرابي، تجارت الکترونيک، انتشارات پرسمان ، 1383
- دکتر محمد زرگر، اصول و م�?اهيم �?نآوري اطلاعات ، انتشارات بهينه، 1382