اگر چه پیشتر ارجاعی برای یافتن تعریف سیستمهای مدیریت آموزشی (LMS: Learning Managment System) داده ام، اما برای اینکه بتوانم وارد بحث اصلی بشوم، بد نیست تعاریفی را که می دانم در اینجا فهرست کنم:

"LMS سيستم نرم افزاري است كه بر آموزش دانشجويان نظارت دارد. اموري مانند مديريت اشتراك هر دانشجو، ثبت نام، انتخاب واحد، جمع آوري اطلاعات در مورد پيشرفت تحصيلي دانشجو، امتحانات غير مترقبه، امتحانات پاياني و به طور كلي ارزشيابي و نمره دادن از وظايفي است كه به عهده اين سيستم قرار است." تعریفی است که دکتر فتحیان و مهندس مهدوی نور در کتاب "پیش به سوی جامعه اطلاعاتی" ارائه کرده اند.

ویلیام و کاترین هورتون در کتاب "e-Learning Tools and Technologies"  منتشر شده در سال 2003  توسط انتشارات wiley ، سیستم مدیریت آموزشی را در جهت ساده سازی فرآیند نظارت و راهبری آموزش و یاد گیری می دانند. این دو معتقدند که LMS سیستم پیچیده ای است که توسط مدیران، ناظران، دفترداران  و یادگیرندگان برای برنامه ریزی، ثبت نام، پرداخت های مالی و ردگیری مالی یادگیرنده در خلال دوره ها و رخداد های آموزشی استفاده می شود. این سیستم به همه گروه ها کمک می کند که راحت تر ثبت نام کنند، راحت تر دروس را انتخاب می کنند و نتایج و کارنامه خود را بررسی کنند تا از وضعیت خود و رقبا مطلع شوند. در نهایت این سیستم به مدیران کمک می کند که از فرآیند آموزش خود گزارش های آماری و نموداری تهیه کنند. در جای دیگری نویسندگان به این نکته اشاره می کنند که LMS به عنوان یک بستر و چارچوب برای اجرای سایر سیستمهای آموزشی اعم از LCM  ها و آموزش از طریق وب فعالیت می کنند.به عبارت دیگر تمامی فعالیت های سیستمها را در بخش از ثبت نام تا ردگیری تا نتیجه گیری را در خود مجتمع می سازند و از این رو به عنوان مهمترین ابزار برای سازمانهای آموزشی می باشند.هر چند به شوخی هم اشاره می کنند که بدون LMS هم می شود کار کرد. در این کتاب کاربردهای LMS و LCMS و مدرسه مجازی (Virtual School) در کنار هم مقایسه شده که پس از ترجمه در وبلاگ می گذارم.

در کتاب "استانداردهای یادگیری الکترونیکی" که نوشته کارول فالون است و ترجمه ای از آن توسط فردوس باقری و مهدی حسین کوچک توسط موسسه توسعه فنآوری آموزشی مدارس هوشمند در سال 1383 منتشر شده است، سیستم مدیریت آموزش چنین تعریف شده است: یک نرم افزار مبتنی بر وب که امکان مدیریت و بررسی های لازم را برای نظارت بر نحوه استفاده از محتوی آموزشی و نتایج آن فراهم می کند. نویسنده اگر چه معتقد است ویژگی های سیستمهای مختلف با هم متفاوت است اما در دو دسته کلی می توان این ویژگی ها را طبقه بندی کرد :
- کارکرد های مدیریتی :مانند تنظیم دوره، ثبت نام یاد گیرنده، تخصیص دوره و گزارش میزان پیشرفت یادگیرنده بر اساس بررسی داده هایی مانند نمرات، امکانات پایان دوره و میان دوره ای، مدت زمانی که صرف دوره شده و وضعیت نهایی پس از تکمیل دوره.
- فصل مشترک یادگیرنده عبار است از صفحه ای که یادگیرنده با استفاده از شناسه شخصی و رمز عبور وارد سیستم مدیریت آموزش شده و از طریق یک منو یا صفحه خاص خود به محتوی آموزشی که به وی اختصاص داده شده است دسترسی پیدا کند و وضعیت پیشرفت خود را با توجه به نمرات امتحانات، میزان کامل شدن دوره و .... پیدا کند.

در دائرة المعارف ویکی پدیا (WikiPedia) نیز LMS یک بسته نرم افزاری دیده شده است که فرایند توزیع محتوری الکترونیک بین دانش آموزان را مدیریت می کند و اشاره دارد که بیشتر این سیستمها به لحاظ دسترسی در هر کجا و در هز زمان به صورت مبتنی بر وب تهیه شده اند. به صورت عمومی، LMS امکان ثبت نام و انتخاب واحد، تعیین فعالیت آموزشی و انجم تکالیف در یک محیط Online فراهم می کند. در این وب سایت اشاره شده که LMS های جامع تر دارای ابزارهایی برای مدیریت شایستگی (competency management)، تحلیل فاصله مهارتی (skills-gap analysis)، برنامه ریزی موفقیت (Succession Planning) ، تایید صلاحیت (certification) و اختصاص منابع (Resource Allocation) می باشند.

سایر تعاریف دیگری که در کتابها و یا وب سایت های مرجع برای سیستمهای مدیریت آموزشی اشاره شده است نیز مشابه موارد بالاست و صرفا در جزییات و یا جمله بندی ها متفاوت است و از ذکر آنها خودداری می کنم اما خالی از لطف نیست سری بزنید به وب سایت e-learning Center ( www.e-learningCenter.co.uk ) که در آن یک کتابخانه الکترونیک برای نوشته های پیرامون lms وجود دارد. (http://www.e-learningcentre.co.uk/eclipse/Resources/choosing-lms.htm)

نکته حائز اهمیت اینکه موارد فوق تعاریف کلاسیکی از LMS هستند که با دیدگاه تجاری و یا دیدگاه مشتری ایرانی تفاوت دارد. در مطالب بعدی این تفاوت ها را دنبال خواهم کرد.

همین!