یکی از سوالاتی که اغلب در هنگام فروش سیستمهای تلفن گويا، از من یا بقیه بچه های بخش فروش و یا فنی پرسیده می شود آن است که نرم افزار شما با چه سخت افزاری کار می کند؟ کدام سخت افزار برای استفاده بهتر است؟ چه فرق هایی بین سیستمهای تلفن گویا از نظر سخت افزار مورد نیازشان می باشد؟ ما از کدام مدل استفاده کنیم؟ کدام سخت افزار برای نیاز ما مناسب است؟ و ....
همه این سوال ها که حول محور تکنولوژی مورد استفاده در بحث ایجاد ارتباط بین کامپیوتر و خطوط تلفن دور می زند، سوالاتی اساسی و تاثیر گذار در نیاز مشتری و نهایتا انتخاب وی می باشد. در این مطلب مروری کلی و سطحی خواهم کرد بر سخت افزارهای مختلف قابل استفاده در سیستمهای تلفن گویا از دیدگاه استفاده کننده و مزایا و معایبی که به همراه دارد. دقت شود که هدفم از این نوشته یک متن تبلیغی برای یک محصول و یا نگاه از دید رادمان نیست. چرا؟ چون هم در گویا2 و هم به صورت ویژه در گویا3 این امکان را در ساخت دیده ایم که از همه تکنولوژی ها پشتیبانی کنیم. بنابراین برای ما فرقی نمی کند که از کدام سخت افزار استفاده شود و این را معمولا به انتخاب خود مشتری می گذاریم. اگر چه راهنمایی ها و مشاوره های لازم را در هنگام خرید به وی ارائه می کنیم.
انواع سخت افزارها:

- کارتهای تلفنی (Telephoni Cards) : این کارتها که اغلب به صورت تخصصی جهت پیاده سازی سیستمهای تلفن گویا ساخته شده اند، کلیه امکانات پخش و ضبط صدا ، دریافت و ارسال تون و دریافت و ارسال فاکس (در برخی مدلها) وجود دارد. این کارتها معمولا در توانی از 2 ، قابلیت پشتیبانی از چند خط تلفن را دارند، مثلا یک ، دو، چهار، هشت و ... خط تلفن. از این نوع کارتها مارک های مختلفی در بازار وجود دارد که معروف ترین آنها کارتهای Dialogic هستند. این کارتها در قالب یک کارت داخلی به صورت ISA در مدل های قدیمی و PCI در مدل های جدید در بازار ایران هم استفاده می شوند. تفاوت دیگر این کارتها در روش نرم افزاری کار با آنها است. برخی بر مبنای API کار می کنند و برخی بر مبنای TAPI
2- کارتهای E1: این کارتها که گروه خاصی از دسته بالا هستند برای خطوط دیجیتال E1 ساخته شده اند. خطوط E1 به لحاظ نوع خط و پشتیبانی از تماسهای همزمان تفاوت هایی با خطوط تلفن عادی دارند و برخی شرکتها برای ساخت تلفن گویا به جای آنکه از مبدل استفاده کنند، مستقیما از این کارتها استفاده می کنند.
3- مودم های صوتی (Voice Modems): از روشهای رایج دیگر استفاده از مودم های معمولی (البته با قابلیت صوتی و یا فاکس) در ایجاد سیستمهای تلفن گویا است. مودم ها همه مشخصات کارتهای تلفنی را دارند اما در یک مقیاس کوچکتر و ساده تر. به عبارت دیگر در مودم ها اغلب مجموعه متنوعی از امکانات دیده شده است که بخشی از آنها با استفاده از TAPI قابلیت استفاده در سیستمهای تلفن گویا را دارند. مودم ها در دو نوع Internal و External وجود دارند که در سیتسمهای تلفن گویا می توان از هر دو نوع استفاده کرد.
4- دستگاه ها و ماژول های سخت افزاری خاص: برخی شرکتهای خارجی و یا ایرانی اقدام به طراحی و ساخت سخت افزارهایی نموده اند که می توان از آن در سیتسمهای تلفن گویا نیز استفاده کرد. برای مثال شرکت ایرانی می شناسم که یک ماژول سخت افزاری External تولید می کند که از طریق USB به کامپیوتر وصل می شود و هدف اصلیش ضبط مکالمت تلفنی به صورت نامحسوس است. اما از این دستگاه می توان با برخی محدودیت ها و تغییرات در ایجاد سیستم های تلفن گویا هم استفاده کرد. این دستگاه ها هم معمولا 4 یا 8 خط یا بیشتر را پشتیبانی می کنند.
5- Router: با استفاده از ماژول های صوتی روتر ها همانگونه که می توان VOIP و یا تلفن اینترنتی را پیاده سازی کرد می توان سیستم های تلفن گویا را نیز پیاده سازی نمود. روتر ها ابزارهای پرقدرتی در مدیریت تماس های تلفنی هستند مخصوصا آنجایی که صحبت از ایجاد یک RAS Server و یا ISP است. اما در کنار آن می توان سیستمهای تلفن گویا (IVR Systems) را هم رویشان پیاده سازی نمود، طبیعتا با برخی محدودیت ها و مسائل خاص خودشان.
6- روشهایی که نمی شناسم! من روشهای بالا را دیده ام و با آنها آشنایی دارم. روشهای دیگری هم ممکن است باشد که من از آنها مطلع نیستم.بگذریم.

مقایسه:
اگر چه دو گروه اول انحصارا برای ایجاد سیستم های تلفن گویا ایجاد شده اند و از گروه سوم هم به صورت گسترده در این زمینه استفاده می شود ولی این بدان معنی نیست که بقیه تکنولوژی ها را باید فراموش کرد. چون هر یک مزایا و معایبی دارد که در هنگام انتخاب باید به آن دقت شود. این موارد باعث می شود که تنها یک سخت افزار برای همه نیازها مناسب نباشد و بسته به نیاز مشتری تفاوت کند.
1- کارتهای تلفنی (آنالوگ و یا E1) : مهمترین مزیت این کارتها اختصاصی بودنشان برای این نیاز است. این عامل باعث می شود که حجم زیادی از پردازش ها در سخت افزار انجام شده و در نهایت نرم افزار کوچکتر و ساده تری استفاده شود (متاسفانه این حسن در برخی موارد به عیب تبدیل می شود، شرکتهایی را می شناسم که به خاطر این قابلیت سخت افزار، اغلب از یک نرم افزار ثابت که گاهی یک دموی خارجی برای آن کارت است استفاده می کنند و به مشتری قابلیت خاصی ارائه نمی کنند). مزیت دیگر کارتهای سخت افزاری، پشتیبانی از چندین خط روی یک کارت است. اما یک مشکل مهم در این کارتها قیمت آنهاست. در مورد کارتهایی با یک مارک خوب، صرفا عددی نزدیک به یک میلیون تومان باید صرف خرید یک کارت 4 پورت شود. کارتهای چینی و یا کارتهایی با قابلیت محدود (برای مثال بدون امکان فاکس) در بازار وجود دارد که می توان تا 500 الی 600 تومان هم آنها را خریداری نمود، اگر چه شخصا این کار را توصیه نمی کنم که از هر سخت افزاری در این زمینه استفاده شود.
2- مودم ها: مهمترین مزیت مودم ها در سهل الوصول بودن و قیمت آنها است. به سادگی و با کمتر از 10 الی 20 هزار تومان می توان یک مودم Internal و تقریبا دو برابر آن یک مودم External را خریداری نمود. طبیعتا در مودم ها به ازاء هر خط تلفن یک مودم مورد نیاز است. این امر این امکان را به مشتری می دهد که هر زمان که بخواهد تعداد خطوط مورد استفاده در تلفن گویای خود را افزایش یا کاهش دهد. اما اشکالات مهم در مودم ها به پیچیده شدن نرم افزارهای مرتبط با آنهاست، چون حجم اصلی کار بر دوش نرم افزار است. از سوی دیگر اگر یک سیستم با چند خط (بیش از 8 خط) مورد نیاز باشد تعداد مودم ها باعث شلوغی بیش از حد سیستم می شود (اگر مودم ها External باشند تصور کنید حجم کابل برق آنها را! )
3- دستگاههای سخت افزاری خاص: مهمترین حسن این گونه دستگاه ها قابلیت اختصاصی شدن با نیازهاست، چون تولید کننده وجود دارد. از سوی دیگر می توان امکان تلفن گویا را با امکانات دیگر ترکیب نمود. برای مثال با ضبط مکالمه، انتقال خط، حسابداری خطوط ، مراکز تلفن و .... اما یک اشکال مهم عدم وجود برخی قابلیت ها (برای مثال فاکس، تشخیص صحیح وضعیت خط و ...) است. مساله دیگر آن است که تا چه حد می توان به این کارتها و تولید کننده اطمینان نمود که اولا محصولشان مشکل خاصی نداشته باشد ثانیا پشتیبانی خوبی روی آن ارائه کنند. کارتهای تلفنی و یا مودم ها آنقدر در تیراژ بالا ساخته شده و تست می شوند که انسان راحت تر و با خیال آسوده تر می تواند از آنها استفاده نماید.
4- روتر ها: کاربرد router ها در ساخت تلفن گویا در همه موارد توصیه نمی شود و انتخاب معمولی نیست. اما در جاهایی که تعداد خطوط زیاد است و یا محدودیتی در کامپیوتر های سرور وجود دارد انتخاب خوبی است. مهمترین حسن در پشتیبانی از تعداد زیاد خطوط تلفن و مهمترین عیب به جز سختی کار، هزینه بالای سخت افزاری است که باید برای خرید یک روتر خوب پرداخت.

پارامترهای تصمیم گیری:
اگر می خواهید یک سیستم تلفن گویا انتخاب کنید، به نظر من پارامتر های زیر در انتخاب سخت افزار مؤثر است:
- تعداد خط: برای تعداد خط زیر 4 تا 8 خط مودم ها به سادگی کار می کنند، اگر بیش از این نیاز دارید تا 32 خط می توان از کارتهای تلفنی و برای بالاتر اگر خط E1 دارید از کارتهای خاص آن و برای تعداد خطوط بسیار بالا برای مثال 60 خط ، روتر انتخاب بهتری است.
- تعداد تماس: یک پارامتر مهم تعداد تماس (علی الخصوص متوسط تماس همزمان است) در مراکزی که تماس بالایی دارند، توصیه می کنم از سخت افزار جدی تری استفاده شود. کارتهای تلفنی با مارک معتبر انتخاب بدی نیستند در این موارد اگر حجم تماس شما بالاست. در مورد مراکز با تماس فوق العاده زیاد حرکت به سمت روتر ها توجیه پذیر است.
-قابلیت پشتیبانی: به خاطر در دسترس بودن مودم ها، این سیستمها راحت تر پشتیبانی می شوند. اگر یک سخت افزار خراب هم شد به سادگی می توان از نزدیک ترین مغازه کامپیوتری یک مودم خرید و جایگزین کرد (یادم می آید در مورد یکی از مشتریان بیچاره درایور کارت تلفنی اش را گم کرده بود و آخرش هم پیدا نکرد و سیستمش بی استفاده ماند، یا مشتری خودمان که بر اثر صاعقه اتاق سرور آتش گرفت و کامپیوتر ها (از جمله کامپیوتر گویا) هم از بین رفت، خریدار ما هم به سادگی یک دستگاه کامپیوتر و مودم دیگری هم خرید و بدون آن که ما پیششان برویم و یا به ما هزینه ای بپردازند گویا را دوباره نصب کردند.)
- تنوع قابلیت ها: اگر صرفا به امکانات صوتی یک سیستم نیاز دارید، می توانید از هر کدام از سخت افزارهای فوق استفاده کنید، اما در صورتیکه نیاز به امکان خاصی است برای مثال ارسال و دریافت فاکس، تماس خودکار با مشترک، ضبط مکالمه و یا .... بهتر است سخت افزار مناسب برای اینکار خریداری شود.
محدودیت خطوط: اگر الزامی در استفاه از خط E1 دارید بایستی یا از کارتهای خاص آن و یا از روتر استفاده کنید. مودم ها و اکثر کارتهای تلفنی و دستگاه های سخت افزاری خاص به تنهایی قادر به پشتیبانی از این خطوط نیستند و باید از مبدلی برای استفاده شود.
- بودجه خرید:عامل دیگر برای انتخاب بودجه مورد نظر شما برای خرید سیستم است. اگر سقف بودجه محدود است معمولا مودم در بودجه های کمتر و کارتهای تلفنی در رده های بالاتر مناسب تر هستند .در مورد بودجه های نامحدود (خوش به حال شما!) می توانید از هر روشی که می خواهید استفاده کنید!
-...

نکته مهم: دقت شود، سخت افزار مهمترین عامل در خرید یک سیستم تلفن گویا نیست و نرم افزار سیستم نقشی شاید به مراتب مهمتر دارد. قابلیت های یک سیستم تلفن گویا با نرم افزار آن سنجیده می شود، و باید پارامتر های کیفی نرم افزار از جمله پویایی، سادگی ، استحکام و .... را در تصمیم گیری بسیار اهمیت داد. در کنار آن ها (نرم افزار و سخت افزار) باید به مسائلی نظیر اعتبار تولید کننده، نحوه ارائه خدمات پشتیبانی، نحوه ارائه سیستم و مسائلی نظیر آن که درمورد خرید همه سیستمهای کامپیوتری مهم است نیز توجه شود.

همین!