باور کنید خطرناک تر از صنف خبرنگار نداریم! اگر بخواهند بلایی سر کسی بیاورند با یک گردش قلم  و نوشتن چند خط چنان می کنند که در کوتاه مدت یک نفر یا سازمان را به اوج می رسانند و یا از سوی دیگر به آخرین درجه ذلت می کشانند. این است که همیشه سعی کرده ام، پرم به پرشان گیر نکند! اما اتفاقات این چند وقته باعث شد که مطلب زیر را بنویسم. راستش این مطلب را هفته های پیش نوشته بودم اما چون فضای رسانه ای پیرامون این اتفاق داغ و ملتهب بود،صبر کردم تا زمان فروکش کردن تنش ها  آن را روی وبلاگ بگذارم تا با دوستان خبرنگار مشکل پیدا نکنم، که در میان این گروه و کارشناسان روابط عمومی دوست، بسیار دارم و امیدوارم از دستم ناراحت نشوند.

اما بعد ....
ابتدا خلاصه ای از ماجرا: گویا رؤوسای روزنامه اعتماد ملی ، یک یا چند خبرنگار را با یا بدون دلیل از کار برکنار کرده بودند. (قضاوتی در مورد آن ندارم که مساله داخلی آنجاست و به ما ربطی ندارد) از سوی دیگر خبرنگاران با پشتیبانی دوستان و همکاران خود، در یک بازه زمانی کوتاه یک موج وبلاگی راه انداختند که در آن هر چه اسرار داخلی این روزنامه بود، رسانه ای شد و همه الان می دانند مدیران این روزنامه در چه زمانی، چه کاری می کنند و یا چه کاری نمی کنند و موصوف به کدامیک از اخلاق خوب یا بد هستند و چه کسی چه رفتاری دارد و با کدام سازمان چه توافقی دارند و یا ندارند.
در اینکه روزنامه درست عمل کرده است یا نه، حق خبرنگاران خورده شده است یا نه، مظلوم واقع شده اند یا نه و .... کاری ندارم که هدف وبلاگم چیز دیگری است.
اینکه آیا در این جریان اخلاق حرفه ای رعایت شده است؟

اول یک مثال آنطرف آبی :چند ماه پیش یکی از کارکنان گوگل، در وبلاگش فضای کاری شرکت را تشریح کرده بود، به همین دلیل اخراج شد و چند روزی این واکنش گوگل در صدر اخبار IT بود و همه به نوعی حق را به شرکت دادند. چرا؟ چون طبق قرارداد فردی، شخص استخدام شده نمی توانست به هیچ نوعی اسرار داخلی شرکت را برملا کند.

اما...
ما در ایران در مورد اتفاقی که ذکر کردم و اتفاقات مشابه تا چه حد سعی می کنیم به این قواعد عمل کنیم، به نظر من خیلی کم. اینکه یک کارمند خود را متعهد بداند به اینکه اسرار شرکت خود را جایی بازگو نکند، اگر کسی از جایی به هر دلیلی کنار رفت، انواع اطلاعات و اخبار داخلی محل کار قبلی خود را در سر کوچه و بازار نگوید، اینکه برخورد ها و اتفافات داخلی یک سازمان، جزء اطلاعات محرمانه آن است و نباید از آن خارج شود، ... همه و همه از مشکلات حرفه ای کار در کشورمان است.
شاید به آن دوستان خبرنگار ظلم شده باشد و بی دلیل اخراج شده اند، شاید حقشان اما اینکه با تیترهایی نظیر افشای پشت پرده و نمی دانم نظیر آن، همه اطلاعات ریز و درشت روزنامه و مدیران آن را در اختیار سایرین قراردهیم، به نظرم بی انصافی است و نوعی ترور شخصیت روزنامه و مدیران آن است که حتی اگر مجرم باشند هم پسندیده نیست. بهتر نبود این دوستان، اگر دلایل قانع کننده ای داشتند، شکایت می بردند به نهادهای نظارتی، که فکر می کنم در مورد حفظ حقوق پرسنل، قوانین خوبی داریم در این زمینه که در نزد نهاد هایی نظیر سازمان تامین اجتماعی و یا وزارت کار قابل پیگیری است.

برخی دلایل بروز این مشکل (افشای اطلاعات داخلی یک سازمان) را می توانم چنین بیان کنم:
1- عدم وجود روحیه حرفه ای و رعایت اخلاق کاری : این فرهنگ هنوز بین ما جا نیافتاده است که نگهداری اطلاعات سازمان، یک کار اخلاقی است و طبیعی است که موظف به آن باشیم.
2- ضعف در قرارداد های پرسنلی: در قراردادهای همکاری معمولا به نکات مالی توجه زیادی می شود اما سایر بند ها یا جا می افتد و یا محکم نوشته نمی شوند. اینکه نیروی کاری متعهد باشد به اینکه چه در زمان کار و چه بعد از آن تا سالها نتواند هیچ گونه اطلاعاتی را در اختیار سایرین قراردهد.
3- ضعف نهاد های حقوقی و صنفی مرتبط: حتی اگر قرارداد هم خوب بسته شود، این قرارداد معمولا ضمانت اجرا ندارد. اگر کسی در حین کار از آن تخطی کرد طبیعی است که می توان وی را جریمه، توبیخ یا نهایتا اخراج کرد. اما در مورد یک کارمند مستعفی، چه؟ چون نمی توان پیگیری لازم را داشت، یا طلب خسارت کرد و اگر هم بشود آنقدر سخت و زمانگیر است که عطایش به لقایش بخشیده می شود.
4- مشکلات فسخ قرارداد: معمولا در زمانی که دو طرف نتوانند با هم کار کنند، آنقدر قطع این ارتباط را بد انجام می دهند. درست مثل طلاق زن و شوهر ها در ایران، که تا از همدیگر متنفر نشده و کارد به استخوانشان نرسیده طلاق نمی گیرند و بعد از آن تمام پل های پشت سرشان را خراب می کنند. بهتر نیست مدیران شرکتها هم نگذارند چنین اتفاقی بیافتد و دوستانه و به صورت برنامه ریزی شده با یک نفر قطع همکاری کنند تا وی دچار مشکلات روحی نشود و بعدش چنین کارهایی انجام ندهد.
5-وجود تشکل های صنفی ناظر: که صرف نظر از نوع قرارداد و نحوه همکاری، اعضاء خود را در یک اساسنامه یا مرامنامه، موظف به انجام مسائلی از جمله رعایت حقوق محرمانگی اطلاعات داخلی محل کار آن ها بنمایند و هر کس بخواهد این شغل را داشته باشد، باید در این تشکل عضو شده باشد و شرایطش را پذیرفته باشد.
6- شاید دلایل دیگر[!]

امیدوارم دیگر شاهد بروز مشکلاتی این چنین بین شرکتها و کارمندانشان نباشیم. چون مطمئنم کسی که در نهایت ضرر خواهد کرد کارمند است، چرا؟ چون حتی اگر آبروی محل کار ، مدیران و سایر کارکنان قبلی را ببرد، مدیر هوشمند شرکت های بعدی از استخدام چنین کارمندی خودداری می کنند، کارمندی که باحق یا بدون حق، در قبل محل کاری قبلیش چنین عمل کرده باشد، بعید نیست دوباره این کار را تکرار کند.

در آخر باز تاکید کنم که در این نوشته قصدم نوشتن به نفع یا به ضرر هیچ کدام از طرفین نبود، بلکه با ذکر این مسائل به خودم و خوانندگان احتمالی یادآوری کنم که در هر حال رعایت اخلاق حرفه ای را مد نظر قرار دهیم. به نفعمان است.

همین!

پس از نوشتار: مثل پدر بزرگها آخر این نوشته با یک نصیحت اخلاقی تمام شد!