یکی از نقش های مهم در طراحی نرم افزارها، نقش مشتری (Customer Role) است. این نقش علی الخصوص در روشهای توسعه تدریجی (Incremental Methods) و روشهای چابک (Agile Methods) مانند برنامه نویسی کرانه ای (XP: Extreme Programming)  پررنگ تر و برجسته تر است. بازیگر نقش مشتری موظف است که در غیاب مشتری، نقش وی را به عهده داشته باشد و از دیدگاه وی به مساله فکر کرده، نیازها را به گروه طراحی و پیاده سازی مشتری منتقل کند
اغلب دیده ام در پروژه هایی که مشتری حضور فعال و مستمری ندارد و یا مدیر پروژه، برای این نقش پیش بینی نکرده باشد، محصول نهایی پروژه با نیاز مشتری انطباق نداشته و حجم تغییرات بعد از تحویل زیاد خواهد بود.این مساله حتی ممکن است به شکست پروژه و یا عدم استفاده از نرم افزار نهایی منجر شود.
در پروژه های عام که قرار است یک Package برای گروهی از مشتریان مورد استفاده قرار گیرد، پیدا کردن یک یا چند فرد برای بازی کردن نقش مشتری بسیار مهم است. چون معمولا در این پروژه ها به دلیل عدم وجود مشتری واقعی، امکان انحراف از مبانی طراحی پروژه وجود دارد.
نقش مشتری را چه کسی می تواند بر عهده گیرد؟ به جز خود مشتری واقعی به نظر من، اشخاصی که با فرآیند تولید نرم افزار و فرآیند ها و محیطی که نرم افزار قراراست در آن استفاده شود به خوبی آشنا باشند، دقیق و نکته بین بوده و بتوانند نیازهای مشتریان واقعی را حدس بزنند و یا از روی تجربه و یا از روی مشاهده عملکرد مشتری واقعی تشخیص دهند اشخاص مناسبی هستند(لزومی به متخصص بودن در زمینه تولید نرم افزار برای این نقش وجود ندارد). در یک پروژه بسته به دامنه و ابعاد پروژه ممکن است که بیش از یک نفر نقش مشتری را بر عهده بگیرد و یا در طی فرآیند پروژه این نقش به اشخاص متفاوتی محول شود.
به نظر من یک مدیر پروژه خوب باید افراد مختلف را برای اعطای این نقش آزمایش نموده و یک یا چند فرد مناسب را بسته به دامنه پروژه انتخاب نماید. همچنین وی می تواند  در یک نظام گردشی اعضای مختلف تیم طراح و پیاده ساز خود را در این نقش قرار دهد تا آنها بتوانند نرم افزار را نه از نگاه تولید کننده بلکه از نگاه مصرف کننده مشاهده کرده و نقاط قوت و ضعف آن را دریابند. این مساله به آنها کمک خواهد کرد که در ادامه پروژه در نقش تحلیل گر، طراح یا توسعه دهنده، نرم افزار مناسب تری را پیاده سازی نمایند. 

همین!