حدود سال 80، 81 به دلایلی با دفتر تجارت الکترونیک یکی از وزارتخانه ها در ارتباط بودم، آن زمانها، طراحی RFP مربوط به تجارت الکترونیک در جریان بود. علاقه مند شدم و نگاهی داشتم به اینکه زمانبندی اجرای این طرح را چگونه پیش بینی کرده اند. آن زمان بحثی بود که بدون بانک الکترونیک، تجارت الکترونیک معنی ندارد. پرسیدم از زمان انجام اینکار . آن زمان سال 86 به عنوان نقطه نهایی حضور بانکها در چرخه تجارت الکترونیک مطرح شد. اما ....
این روزها سال 86 هم روبه پایان است و به جز برخی سرویسهای محدود در حد کنترل موجودی حساب و یا پرداخت قبوض از طریق وب، تلفنبانک، اطلاع از مانده حساب روی موبایل از طریق پیام کوتاه و چند سرویس محدود دیگر، هنوز خبری از بانکداری الکترونیک به معنی واقعی نیست. در بهترین شکل فقط شاهد حضور و گسترش حساب های متمرکز و کارتهای دریافت و پرداخت و خودپردازها و تجهیزات آنها در مغازه ها هستیم. فعلا بیشترین مبلغی که قابل جابجایی است بدون امضای دیجیتال، یک میلیون تومان و با امضاء دیجیتال برای یکی از بانک ها تا 10 میلیون تومان است که در فرایندهای B2B رقم ناچیزی است.
در عوض شاهد رشد سرطان گونه بانکها و شعبه های آنها در سرتاسر کشوریم. گویی مانند یک بنگاه اقتصادی که ارزش زمین را می داند، فقط با داشتن سرمایه های مردمی، اقدام به خرید املاک در بهترین نقطه های تجاری شهر می کنند. فرآیندی که تمامی ندارد.
یادم می آید چند سال پیش دور و بر میدان کاج سعادت آباد رستوران بود، سوپر بود ، آبمیوه فروشی بود، به مرور هریک تبدیل به شعبه یکی از بانکها شدند.
به راستی آیا در صورت تحقق بانکداری الکترونیک، نیازی به اینهمه شعبه از بانکها هست. آیا در هیچ یک از کشورهای پیشرفته دنیا، این هجم از شعب بانک های مختلف دیده می شود. آیا نباید فرهنگ سازی لازم برای ورود مرحله ای سازمانها و ادارات به عرصه حساب های الکترونیک و پرداخت از آن طریق برویم. حجم انبوه کاغذ بازی و بوروکراسی در بانکها برای هر فرآیندی منطقی است، از باز کردن یک حساب تا نقد کردن ساده یک چک و یا واریز یک وجه به حساب. آیا لزومی به بکارگیری اینهمه کارمند و دفتر و تجهیزات اداری داریم. این ها سوالاتی است که پاسخ مشخصی دارد، اما نمی دانم چرا ما در ایران همیشه سعی می کنیم چرخ را از اول اختراع کنیم.
زمان ایجاد شعبه های رنگ و وارنگ بانکها به این حجم گسترده گزشته است، کاری را که بایک دیتاسنتر قوی، شبکه ایمن و امن و سرویسهای بانکی خوب و کارآمد می شود کرد را هزاران شعبه هم نمی توانند انجام دهند. شاید سرطان بانکی ما به یک شیمی درمانی قوی یا یک معجزه نیاز دارد...
همین!