نمی دانم چرا هر وقت کلمه ساماندهی را از زبان مدیران دولتی می شنوم، تن و بدنم می لرزد. نمی دانم چرا هر وقت چیزی قرارشده که "ساماندهی" شود، بکلی درب و داغان شده است و نه تنها وضعش بهتر نشده بدتر از بدتر شده است.
به هر حال آیین نامه ساماندهی به سایت های اینترنتی در هیات وزیران تصویب شده است. گفته اند هدف حمايت از پايگاه‌هاي قانوني، دسترسي آزاد و سالم مردم به اطلاعات و رعايت حقوق اجتماعي و ارزش‌هاي فرهنگي است. گفته اند از سایت های اطلاع رسانی مناسب حمایت می کنند. گفته اند هدف حمايت از پايگاه‌هاي قانوني، دسترسي آزاد و سالم مردم به اطلاعات و رعايت حقوق اجتماعي و ارزش‌هاي فرهنگي  است. . برای اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.
در الزامش شکی ندارم که باید یک جهتی به فعالیتهای تحت وب داد. اینکه افراد مسؤولیت حرفشان را بپذیریند. اما اینکه چرا اینکار زیر نظر وزارت ارشاد است و هدف از طرح آن در مقطع حاضر چیست را نمی دانم. امیدوارم این طرح موفق باشد و "ساماندهی" کند!
همین!

این صدمین نوشته وبلاگ است، می خواستم مطلب دیگری بنویسم، دیدم صدمین است، گفتم بگذار صدمین نوشته جای خودش را داشته باشد.
همین!

با آقای مجید نوید سال77 یا 78 و به واسطه یکی از هم دانشگاهی های قدیم، امیر آریانی، آشنا شدم. ایشان هیچ وقت به عنوان استاد رسمی من نبوده اند، فعلا دانشگاه هم تدریس نمی کنند، زمینه کاریشان هم چیز دیگری است، صنعت و تجارت، تحصیلاتشان هم در مقاطع مختلف در زمینه اقتصاد و تجزیه و تحلیل سیستمهای اقتصادی بوده است. اما چرا اینجا در موردشان مطلب می نویسم، به خاطر عقل سلیم!
آقای نوید یکی از خوشفکرترین آدم هایست که می شناسم. هوش بالا، مطالعات مداوم و تجربیات متعددشان، از ایشان کسی ساخته است که خوب مساله حل می کنند، خوب ....
در این چند ساله که با ایشان رابطه دارم، (ابتدا رابطه کاری و حالا به جز رابطه دوستی، رابطه استاد و شاگردی) بارها تجربه کرده ام که مسائل را به شکل درستی می فهمند، قبل از پاسخگویی خیلی خوب در مورد مساله فکر می کنند و اگر لازم باشد شبیه سازی های متعددی هم انجام می دهند. داده و روابط ماهیت های اطلاعاتی را خوب می شناسند و به قول خودشان قبل از آنکه شیء گرایی را بخوانند، به صورت حسی، طراحیشان شیء گرا بوده است.

مدیریت آقای نوید را هم می پسندم، با وجودیکه مشکلاتی در آن می بینم که بعضا از زاویه دید من است و اگر شاید من هم جای ایشان بودم همیشه همینطور عمل می کردم. بیشتر تمایل دارند رهبری کنند تا مدیریت و این به نیروهای شرکتشان، این قدرت را می دهد که حق انتخاب و استقلال داشته باشند. برای بعضی از آنها این خیلی سخت است، چون هنوز عادت نکرده اند مدام تحت نظر نباشند. نمی دانم.
مهمترین دامنه هایی که آقای نوید به جز بحث های عادی کاری در آن فعالیت می کنند، بحث هایی نظیر مدیریت پروژه، طراحی سیستم های مالی، حل مساله و انجام برآوردها و امکان سنجی های مختلف است.
آقای نوید استاد مسلم Excell است. استاد مسلم که می گویم چیزی می شنوید ولی باید کارهایشان را ببینید. هر کس کارهای ایشان را می بیند به خنده می گوید، خود مایکروسافت هم باور نمی کرد کسی با اکسل اینکارها را بکند. انواع و اقسام سیستمهای پردازش تراکنش و گزارشگیری مدیریت را بدون یک خط برنامه نویسی و فقط با بازی با داده ها می سازند.
فکر می کنم کسی از دور و بری های ایشان ، از جمل خودم در سالهای پیش، نباشد که اکسل را در کلاسهای ایشان یاد نگرفته باشد.
خوب حالا فهمیدید، عقل سلیم یعنی چی!؟ عقل سلیم واژه ای است که اصطلاح رایج آقای نوید است. به کسی می گویند که خوب فکر می کند و راهکار می سازد برای حل مساله. مستقل فکر می کند و مسائل را از آخر به اول حل می کند.
انتقادی که به آقای نوید سالهای پیش وارد می دانستم و امروز دیگر آن شکلی نیستند آن بود که مسائل را کامل حل می کردند و همه جوانب آن را در نظر می گرفتند. این کار باعث می شد که صورت مساله بسیار بزرگ شود و پیاده سازی آن بسیار سخت و زمانگیر. اگر مساله به یک نرم افزار ختم هم می شد، به دلیل تفاوتش با نرم افزارهای قدیمی، کاربران مشکل داشتند و عادت به این حجم کار خیر. گرچند بعد از مدتی کار، دیگر حاضر نبودند نرم افزار دیگری استفاده کنند. نکته دیگر ملاحظه کاری ایشان است. همیشه ملاحظه همه را می کنند و این در مدیریت قاطعشان به نظر من خلل ایجاد می کند.بعضی وقتها آدم باید به خودش فکر کند که آقای نوید فکر نمی کنم بتوانند.
این ماه ها شدید تلاش می کنم که وادارشان کنم به وبلاگ نویسی، چون دستی در نوشتن دارند، اما فکر نمی کنم این روزها وقتش را داشته باشند، شاید به زودی یک وبلاگ در رادمان برایشان ایجاد کنم و شاید در وب سایت شرکت خودشان، پارس اسپند.
اگر بخواهم در کنار آقای مهندس پوروطن کس دیگری را هم اضافه کنم که در زندگی من نقش جدی داشته اند و بسیار تاثیر گذار، بدون شک آقای مجید نوید است. به جز تاثیر فکری، تاثیرات کاری، شاید رادمان به جز نیروهای داخلی خودش به بیشترین کسی که مدیون باشد، آقای نوید باشد. برایشان هم در زندگی و هم در کار موفقیت آرزو می کنم. تنها کاری است که می توانم بکنم.
همین!

در این نوشته تعاریفی از کتابخانه های دیجیتال یا رقمی ، Digital Libraries ، ارائه خواهد شد. مفهومی که پاسخی است به کاستی های اینترنت در زمینه ارائه اطلاعات و خدمات.

* تعریف
تعاریف متعددی برای کتابخانه رقمی وجود دارد. این تعاریف بعضا بسیار درو از هم می باشند و تعریف استانداردی برای کتابخانه رقمی وجود ندارد. اما با این وجود یک خط مشترک بین همه این تعاریف تا کید بیش از حد آنان به منابع (resources) می باشد در حالیکه کمتر به مساله سرویسی (service) که آنها ارائه می کنند ، اشاره دارند .  از جمله این تعاریف می توان به تعریف زیر اشاره کرد :
"کتابخانه های رقمی سازمانهایی هستند که منابعی شامل کارمندان متخصص را دارا می باشند و وظیفه آنها   انتخاب، سازماندهی، پیشنهاد دهی عقلانی برای دسترسی ، توزیع کردن، محافظت از جامعیت و تضمین پایداری در طول زمان کارهای رقمی  می باشد و  بنابراین برای استفاده توسط یک جامعه تعریف شده و یا مجموعه ای از جوامع  به آسانی و با صرفه در دسترس می باشند."

جمع بندی14 تعریف ارائه شده در بین سالهای 1987 تا 1993 برای کتابخانه های دیجیتال در عبارات زیر خلاصه شده است :
-کتابخانه رقمی یک موجودیت منفرد نیست.
-کتابخانه رقمی به فنآوری نیاز دارد تا منابع کتابخانه ها و سرویس دهنده های اطلاعاتی خیلی زیادی را به هم متصل کند.
-شفاف بودن پیوند بین کتابخانه های رقمی و سرویس دهنده های اطلاعای زیاد برای کاربر استفاده کننده
-دسترسی همگانی به کتابخانه ها رقمی و سرویس دهنده های اطلاعاتی یک هدف است.
-کتابخانه های رقمی محدود به جانشینی اسناد نیستند، آنها به فراورده های رقمی توسعه پیدا کرده اند که نمی توان آنها را در قاب های چاپ شده نمایش داد و یا توزیع کرد.

همچنین در از بین 30 تعریف، ارائه شده برای کتابخانه رقمی بین سالهای 1991 تا 1994 ذکر شده این مطالب جلوه بیشتری دارد : "مخزنی از موجودیهای اطلاعاتی" ، "مخزنهای بزرگ اطلاعاتی" ، "پایگاه داده های برخط و تولیدات اطلاعاتی مختلف" ، "دستگاه دخیره سازی کامپیوتری که در آن مخازن اطلاعاتی قرار دارد"، "سیستمهای کتابخانه ای کامپیوتری و شبکه ای" ، "پایگاه داده های قابل دسترسی از طریق اینترنت"، "محصولات اطلاعاتی بر روی لوح فشرده "،"سرورهای پایگاه اطلاعات"، "کتابخانه هایی با کاتالوگهای برخط" و" مجموعه ای از اطلاعات کامپیوتری- پردازشی".
بدین ترتیب با توجه به جمع بندی این تعاریف، آمده است که:
" کتابخانه رقمی عموما به صورت مجموعه ای از اطلاعات کامپیوتری-پردازشی یا مخازنی برای چنین اطلاعاتی تعریف می گردد."
و در ادامه با محدود کردن تعریف فوق کتابخانه رقمی چنین تعریف شده است
"یک کتابخانه رقمی یک کتابخانه است که همه یا بخشی از مجموعه های اطلاعاتی خود را به عنوان جایگزین، مکمل و یا ضمیمه قالب های معمول چاپی و میکروفیلم هایی که هم اکنون مجموعه قالب کتابخانه می باشد را به صورت کامپیوتری نگهداری می کند. "

*تاریخچه
مفهوم کتابخانه های رقمی اولین بار در سال 1940 و توسط Vannevar Bush در مورد سیستم Memox به صورت شفاف تعریف شد. سیستم Memox یک کتابخانه رقمی مربوط به آینده بود. این سیستم چنین تصویر می شد : "یک دستگاه که یک فرد در آن همه کتابهایش ، دفاترش و ارتباطاتش را ذخیره می کند. این دستگاه به صورت مکانیکی می باشد بنابراین دسترسی به آن با سرعت و قابلیت انعطاف بسیار زیادی امکانپذیر است. " یک تصور در مورد گسترش این ایده آن است که این دستگاه بتواند از راه دور کار کند. اما در آن زمان ارتباط از راه دور نسبتا ابتدائی بود و همچنین به دلیل اینکه زمانی که Memox مطرح شد هنوز فن آوری ذخیره سازی رقمی مطرح نشده بود محتوای Memox روی میکروفیلم وجود داشت.

با دسترسی به کامپیوتر ها و توسعه انباره های رقمی و فن آوری ارتباطات ، کتابخانه های رقمی به صورت مبتنی بر کامپیوتر درآمدند.
در زمینه ایندکس گذاری مبتنی بر کامپیوتر براي اولین بار در دهه های 1950 و 1960 مطالعاتی صورت گرفت . برای مثال پروژه Intrex یک انباره اطلاعاتی و سیستم بازیابی بود که در دهه 1960 در MIT توسعه پیدا کرد. در آن زمان محققین اعتقاد داشتند که کتابخانه رقمی با دو نوع داده کار خواهد کرد : داده ذخیره شده به صورت رقمی و داده های تصویری ذخیره شده روی میکروفیلم.
در پروژه Intrex کتابخانه رقمی چنین تشریح شد : "کتابخانه منبع مرکزی یک شبکه انتقال اطلاعات است که در بین مجامع دانشگاهی توسعه خواهد یافت. دانشجویان و محققان این سیستم را نه تنها برای پیداکردن کتابها و مستندات در کتابخانه بلکه برای دسترسی به تمام منابع اطلاعاتی دانشگاهی از طریق شماره گیر تلفن، صفحه کلید تلگراف، صفحه نمایشهای شبیه تلویزیون و کپی های سریع استفاده نمایند. بدین ترتیب کاربران شبکه همانطور که با کتابخانه ارتباط دارند با یکدیگر نیز می توانند ارتباط داشته باشند و ترافیک اطلاعاتی شبکه بوسیله ابزار تقسیم اشتراک زمان کامپیوتری کنترل می شد. برای سرویس های راه دور نیز با اتصال به شبکه انتقال اطلاعات دانشگاه امکان دسترسی برای هر کابر در هر مکان فراهم می گردد. "

پیش بینی های قبل از سال 1970 کمی کهنه به نظر می رسد. در حالیکه ایده ای که در سال 1978 مطرح شد ایده ای بود که به تعاریف جدید نزدیکتر است. این ایده توسط Lancaster ارائه شده است. در این ایده اجتماعات بدون کاغذ (Paperless) و سیستم های الکترونیکی مطرح شده است.

با این وجود بدلایل فنی این رویاها تا دهه 1990 محقق نگردید. در این دهه توسعه اینترنت و world wide web (www) انگیزه ای را برای توسعه کتابخانه های رقمی مدرن فراهم آورد.
مردم بسیار زیادی web را برای بدست آوردن اطلاعات مورد نیازشان مورد جستجو قرار می دهند و در همان زمان که www با اضافه شدن میلیون ها صفحه در روز رشد می کند حجم زیادی از اطلاعات قابل بازیابی نیز در آن تولید می شود.
در این زمینه گفته شده است که : بازیابی اطلاعات روی اینترنت با پیدا کردن اطلاعات در یک کتابخانه متفاوت است زیرا اطلاعات اینترنتی فاقد سازماندهی و ساختاربندی مؤثر می باشند.
کتابخانه های رقمی روشی را برای سازماندهی روی web و آسان سازی بازیابی اطلاعات برای گروههای متفاوت کاربران فراهم می کنند.

در سال 1994 و با درک نقش حیاتی کتابخانه های رقمی ، کتابخانه کنگره پروژه ای را برای ایجاد یک کتابخانه رقمی ملی (NDL) آغاز کرد که بر پایه بیش از سی سال تلاش بنا شده بود. کتابخانه کنگره برنامه ریزی نمود که جهان برخط را در برنامه NDL خود در برگیرد. بنابراین برنامه ریزی شد که تعداد زیادی از مجموعه ها را رقمی کرده و برای استفاده برخط آماده نمایند.
پروژه مشهور دیگری که در سال 1994 اعلام شد DLI بود. این پروژه توسط NSF، NASA و DARPA پشتیبانی می شد. این پروژه بر ایجاد ابزارهایی برای گردآوری، ذخیره سازی و سازماندهی اطلاعات در قالب های رقمی و آماده کردن آنها برای جستجو ، بازیابی و پردازش از طریق شبکه های ارتباطی و ایجاد تمام اینها در یک قالب کاربر-پسند توجه داشت . در فاز یک این برنامه 6 پروژه بزرگ در زمینه کتابخانه رقمی در بین سالهای 1994تا 1998 انجام گردید. این پروژه ها بر توسعه زیربنای اطلاعات ملی (NII) و بر مشکلات تکنیکی آتی توجه داشتند. ادامه برنامه DLI از سال 1998 و در فاز 2 بیشتر بر روی همکاری و تعامل بین کتابخانه های رقمی و انسانها تاکید دارد.

مفهوم کتابخانه های رقمی از سیستم Memex تا DLI - Phase 2 تغییر نمود و امروزه ایده آل به صورت سیستم های انسان- محوری که قابلیت سرویس دهی به همه مردم در همه زمینه ها را دارا باشند، مطرح است .

رشد کتابخانه های رقمی در DLF در سه مرحله تقسیم شده است :
1-اولین مرحله : آرزو ها : Skunk work : کتابخانه رقمی جوان
2-دومین مرحله : پیچش پروژه ها در برنامه ها : کتابخانه رقمی بالغ
3-سومین مرحله : از همبستگی تا وابستگی : کتابخانه رقمی بزرگسال
این منبع شامل مطالعات موردی دقیقی بر روی کتابخانه های رقمی کالیفرنیا، دانشگاه های هاروارد، ایندیانا، نیویورک، میشیگان و ویرجیانا می باشد. این کتابخانه های رقمی در حال حاضر می باشند و بررسی آنها می تواند دیدگاههای مختلف در توسعه کتابخانه رقمی را روشن سازد. کتابخانه های رقمی دانشگاه ویرجیانا و میشگان دو تا از قدیمی ترین برنامه ها در آمریکا می باشند و در سوی دیگر کتابخانه رقمی دانشگاه نیویورک پروژه جدیدی است که هنوز حدود 2 الی 3 سال از شروع آن می گذرد. در این میان کتابخانه های رقمی دانشگاههای هاروارد و ایندیانا عمر متوسطی دارند. در این منبع ضمن مطالعه این کتابخانه ها ، آنها با یکدگیر مقایسه و طبقه بندی شده اند.

متاسفانه در قالب جدید وبلاگ، هنوز جایی برای لینکها نگذاشته ام. به زودی، اگر خدا بخواهد ...
علی الحساب نگاهی بیاندازید به این مطالب:

1- مصاحبه آقای روحانی رانکوهی در قالب نگاه مستقیم اول، پرتال دانشگاه شهید بهشتی.
2- KZC  نوشته ای متفاوت در وبلاگی متفاوت درخت گلابی نوشته مهیار عزیز
3- تذکره الاساتید، بخشهای 1، 2، 3، 4، 5 و آخر: نگاهی به استادان قدیمی دانشکده کامپیوتر شهید بهشتی نوشته ای در وبلاگ دامان وصل
4- سماموس وبلاگی در زمینه مهندسی نرم افزار
5- مهندسی نرم افزار، وبلاگی در این زمینه
6- یادداشت هایی در مورد برنامه نویسی تحت وب و ... ، یادداشت های خوب علی خلیلی در این زمینه
7- UML یادداشت هایی در زمینه روشهای شی گرا ، به ویژه RUP و UML
8- دنیای مجازی، نوشته هایی در زمینه فنآوری اطلاعات و ارتباطات
9- مدیریت ریسک، مقاله از استاد اسلام ناظمي

همین!

امروز 4 آذر 85 است. تولد  + 1! در سوم آذر چهار سال پیش رادمان با شکل جدیدش آغاز به کار کرد. زمانیکه تجربیات گروه توسعه فنآوری اطلاعات (ITDG)  ما را به سمت تشکیل شرکتی با هویت مستقل سوق داد. حس عجیبی است این روزها، موقع تولد خودم آنقدر مشغولیت ذهنی نداشتم که این روزها دارم. شاید آن روز هم روزی بود مثل همه روزها، فقط یکی به سنم اضافه شد، اما امروز ثمره تلاش چند ساله ما پشت سرمان است و اهدافمان روبرویمان.

نوشتم تا خوشحالی توام با نگرانیم را با همه قسمت کنم. خیلی چیز ها را ننوشتم چون بین خودمان است و در جلسه راهبری شرکت در موردش با بچه ها صحبت کردم. برنامه های زیادی داریم برای اجرا، حیف که در چند ماهه اول سال جدید با کاهش نیروی فنی مواجهیم، چند تا از بچه ها درگیر کارهای دانشگاه و سربازی هستند که این مساله نگرانم می کند. امیدوارم این ماهها را به سلامت طی کنیم تا ... بماند!

همین!

"آیا زمان تولید کنندگان کوچک در نرم افزار به پایان رسیده است؟"

قرار بود جمله بالا تیتر یکی از نوشته هایم شود. اول به جای تیتر نوشتمش. جند دقیقه ای صبر کردم، نتوانستم به عنوان تیتر بگذارمش.نمی دانم چرا؟شاید چون هنوز نمی دانم جواب درستی به آن می دهم یا نه؟
پس بگذارید فقط طرح سوال کنم:" آیا زمان تولید کنندگان کوچک نرم افزار به پایان رسیده است؟"

یک کمی راهنمایی هم که اشکالی ندارد! پس :

• می توان جواب داد، بله ! چون در زمینه نرم افزارهای کاربردی شرکت های بزرگ با طرح سیستمهای ERP و نظریات کارخانه نرم افزار و سوپرمارکت نرم افزار، عملا تمام آنچه می شد ساخت را می سازند. سیستم عامل ها هم به قدری توسعه پیدا کرده اند که عملا بازار نرم افزارهای سودمند (utility)  کساد شده است. توسعه سیستمهای کوچک، مانند وب سایت ها و یا نرم افزارهای ساده هم که با ابزارهای نسل چهارم حل شده است، فقط با یک مجموعه نرم افزار Office بدون آنکه برنامه نویسی بدانید می توانید همه نیازهای یک شرکت کوچک و یا متوسط را به  بهترین شکل پیاده سازی کنید.
  
• می توان جواب هم داد خیر! چون هنوز تولید برای  تولید کنندگان کوچک مقرون به صرفه است، چون هزینه سربار کم تری دارند، قیمت تمام شده محصول کمتر و کیفیت در مواردی بالاتر می رود، هنوز اختصاصی سازی جای خود را از دست نداده است. زمینه های جدید هنوز هم جایگاه تولید کنندگان منعطف تر است تا شرکتهای بزرگی که در مقابل تغییرات مقاومت تر است.

قضاوتش باشد با خود شما، من جواب سوال را نمی دانم، باید صبر کرد و دید... مگر آنکه کسی از آینده خبری بگیرد. کجاست مردی که زیاد می دانست!؟

همین!

بعد از مطلبی که در مورد آقای دکتر ناظمی نوشته بودم، بعضی از دوستان قدیمی از تغییرات مدیریتی در دانشکده مهندسی برق وکامپیوتر دانشگاه شهید بهشتی سوال می پرسیدند. بهترین راه مراجعه به وب سایت دانشکده و بخش مدیریت آن است. ضمن آنکه وقتی به آنجا بروید، اطلاعات دیگری در مورد دانشکده پیدا خواهید کرد.
خلاصه آنکه، آقای دکتر افجه ای رییس دانشکده، آقای دکتر ناظمی، معاون آموزشی و آقای دکتر هاشمی پور، معاون پژوهشی، آقای دکتر شریفی مدیر گروه برق و خانم دکتر ترکمنی آذر هم معاون تحصیلات تکمیلی شده اند. آقای دکتر جابری پور به عنوان مدیر گروه کامپیوتر و آقای دکتر درگاهی هم به عنوان سرپرست دفتر ارتباط با صنعت دانشکده همچنان مشغول فعالیت می باشند.
همین!

پيشتر ها در زمينه موارد ابتدايي پروژه (اعم از نوشتن RFP ، مناقصه، زمانبندي پروژه و ....) نوشته هايي در  وبلاگ گذاشته بودم. امروز مي خواهم چند جمله اي در مورد تحويل پروژه و بايد ها و نبايد هاي آن صحبت کنم. مطمئن هم هستم که نوشته کامل و يا علمي نخواهد شد. اگر باز بدقول نشوم، در نوشته هاي تکميلي به اين مطلب خواهم پرداخت.
اما چرا این موضوع؟ اين روزها به طرق مختلف درگير قسمتي از زمان يک پروژه هستم که آن را مي شود بخش پاياني و موقع تحويل پروژه دانست. زماني که پيمانکار کار خود را تمام شده مي داند و مايل است محصول توليد شده را به کارفرما تحويل دهد. مايل نيستم از لغت پايان يا اختتام استفاده کنم، چون به نظر من هيچ پروژه اي تمام نمي شود. به قول معروف، چرخه عمر نرم افزار بينهايت است.بگذريم. در پروژه اي به عنوان مشاور، وظيفه دارم به عنوان به کارفرما کمک کنم که پروژه اش را از مجري آن تحويل گيرد و در جاي ديگري به عنوان پيمانکار سعي مي کنم که کار خودمان را با مشتري آن نهايي کرده و وارد فاز پشتيباني شويم، از سوي ديگر در يک مساله داخلي رادمان، بايد کارهايي را از کساني که به آنها به صورت out source پروژه داده ايم تحويل بگيرم. پس به نوعي با سه نقش درگير هستم. پس بگذاريد از سه زاويه ديد، کارفرما، مشاور و پيمانکار اين مساله را باز کنم.

-کارفرما يا مشتري:
خريدار و سفارش دهنده يک نرم افزار در دو نقش بايد پروژه را تحويل گيرد، به عنوان مشتري (مدير) که بابت آن پول داده است و قرارداد را امضاء کرده است (خريدار واقعي) و کسي که با نرم افزار خريداري شده ارتباط مستقيم دارد و با آن کار مي کند (کاربر) به عبارت ديگر مدير سفارش دهنده براي برآورده ساختن نياز سازمان خود اقدام به درخواست يک نرم افزار نموده که پس از آماده شدن توسط کارمندان وي مورد استفاده قرار مي گيرد. هر دوي اين گروه بايستي در فرآيند تحويل نرم افزار حضور فعال داشته باشند. در هر دو نقش، مشتری بایستی موارد زیر را در زمان تحویل گرفتن پروژه مد نظر قرار دهد:
1- مطابقت نرم افزار تحویل شده با مشخصات اولیه قرارداد.
2- اطمینان پیدا کردن از صحت عملکرد بخش های مختلف با انجام شبیه سازی ها و یا آزمایش با داده های واقعی
3- تحویل گرفتن کامل بخش ها اعم از نرم افزار و پایگاه داده برای امکان نصب مجدد (در صورت وجود در قرارداد)
4- تحویل گرفتن کامل آموزش های کاربری و مدیریتی مطابق با زمانی که در قرارداد برای آنها مشخص شده است.
5- عدم تغییر نیاز و یا تحمیل سلیقه های شخصی به گروه برای تحویل (به عبارت دیگر باید فقط آن چیز که مجری متعهد شده است را تحویل بگیرد، نه آنکه سعی کند آن چیزی را که می خواهد و یا دوست دارد تحویل بگیرد. در این صورت، زمان تحویل پروژه معمولا بسیار طولانی و در نهایت پروژه را منجر به شکست می کند، که این به ضرر هر دو طرف می باشد.)

- مشاور:
مشاور به عنوان نیروی کمکی کارفرما وظیفه دارد به وی در زمان تحویل پروژه نظرات مشاوره ای و تخصصی بدهد. شاید یکی از وطایف مهم مشاور در همین بخش باشد. مشاور باید به شکلی بدون آنکه منافع کارفرما در خطر واقع شود، بین خواسته های وی و آن چیزی که آماده شده است تعدیل برقرار کند. در این بین موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرند.
1- مطابقت مشخصات نرم افزار با خواسته های طرح شده در سند اولیه پروژه (برای مثال RFP)
2- انجام کنترل های کیفی روی محصول تحویل شده مطابق با مشخصات درخواست شده
3- مطابقت مواد قانونی قرارداد ها اعم از زمان، نوع تحویل، آموزش کاربران، نوع پشتیبانی و مشخصات محصول
4- مصالحه بین کارفرما و پیمانکار در موارد مورد اختلاف، برای مثال در زمانی که اختلافی در مورد یک بخش خاص از محصول وجود دارد، با بررسی دقیق، طرف حق را تشخیص داده و وی را توجیه نماید. چنانچه کارفرما بیش از میزان واقعی نیاز مطرح کند باید نیاز وی را تعدیل کند و چنانچه پیمانکار کمتر از میزان واقعی تحویل دهد، وی را مجبور به انجام تغییرات
5- آزمایش فنی بخش های مختلف و انجام امور اعتبار سنجی (Validaton) و وارسی (Verification) برای اطمینان پیدا کردن از کامل و صحیح بودن همه بخش ها
6- تشخیص نیازهای جدید و کمک به عقد قراردادهای تکمیلی، افزایش قرارداد جاری و یا خدمات پس از فروش برای رفع نیازهای مهم و جدید کارفرما

- پیمانکار و یا فروشنده:
کسی که نرم افزار را تولید کرده و یا آن را به یک مشتری به فروش می رساند، شاید سخت ترین کار همه زمان پروژه را در زمان تحویل آن داشته باشد.بایستی نیاز مشتری (مطابق با مشخصات اولیه پروژه) را در قالب محصول نهایی به صورت کامل و صحیح تحویل دهد. اغلب اشتباهی که صورت می گیرد آن است که پیمانکار بدون آن که خود از کامل بودن و صحیح بودن نرم افزار اطلاع داشته باشد، سعی می کند آن را با عجله تحویل دهد. شاید در مواردی به دلیل عدم خریدار و یا مشاور وی این روش جواب بدهد اما اغلب نه تنها باعث تحویل سریع نمی گردد، بلکه به دلیل تشخیص خطا ها در این مرحله، مدام درگیری با خریدار پیش آمده و موجب تکرار شکست ها و ناراحتی هایی می شود که حتی ممکن است باعث شود پروژه به شکست منجر شود. در این زمینه ذکر موارد زیر ضروری است:
1- انجام فرآیند های تست به صورت مجزا و تست های جامعیتی برای همه نرم افزار برای اطمینان پیدا کردن از کامل بودن و صحیح بودن نرم افزار پیش از تحویل به مشتری
2- تطابق مشخصات نرم افزار با موارد مورد تقاضا پیش از درخواست تحویل گرفتن
3- ارائه آموزش های کاربری و مدیریتی نرم افزار به صورت کامل به کاربران واجد شرایط
4- کمک به تشخیص نیازهای جدید و ارائه زمان و هزینه انجام آنها به کارفرما
5- انجام بازبینی های دوره ای در زمان تحویل برای تشخیص و رفع خطاهایی که پیدا کردن آنها توسط خریدار سخت و یا در آن فاز غیر ممکن است. برای مثال تست گزارشات جمع بندی شده و یا آماری، تهیه نسخه های پشتیبان از نرم افزار و ....
6- عدم مخفی سازی مشکلات محصول، مشکلات محصول هر چقدر زودتر تشخیص و رفع شوند، هزینه کمتری برای خود وی دارند. این اشتباه وحشتناکی است که این موارد را با تصور اینکه فعلا در موردش هزینه نکنیم تا بعد، به تعویق بیاندازید.

به صورت کلی می توان گفت که در زمان تحویل، بایستی همان چیزی را که در ابتدای پروژه مشخص شده را تحویل داد و تحویل گرفت و از اعمال سلیقه های فردی و یا تحمیل نظرات و خصومت های شخصی جلوگیری کرد. باور کنید که تعویق زمان تحویل به نفع هیچکدام از طرفین نیست و می تواند شکست پروژه را نتیجه دهد.

همین!