نوشته «آنها در برزخند؛ تا يك ماه رنگ دنيا را نمي‌بينند!» را در ایسنا بخوانید، نگاهی است به مساله امنیت کنکور سراسری. من را برد به �?ضا و زمانی که کنکور می دادم. واقعیتش آن است که دلم اصلا برای آن روزها تنگ نشده است! 
جالب است در دنیای دیجیتالی امروز و همزمان با تمامی بحث های امنیتی که در حوزه اطلاعات داریم، امنیت �?یزیکی نیز همچنان نقش خود را دارد و چقدر این نقش در برخی مواقع پیچیده، حساس و پر هزینه است. دلم برای کسانی که درگیر تهیه و توزیع سوالات هستند سوخت. اما درست مثل پزشکان، در برخی موارد، کاری از دست ما هم بر نمی آید!

همین!

شب دوشنبه (سه تیر) رئیس جمهور، آقای احمدی نژاد، بخشی از طرح های دولت برای ایجاد تحول در اقتصاد کشور را بیان کرد. هر چند مهمترین جنبه این طرح از دیدگاه مردم، همان نقدی کردن یارانه ها است، اما از دیدگاه "من نرم ا�?زاری" این صحبت ها چندین جای توجه داشت که با هم مرور می کنیم (جملات رئیس جمهور  از اصل خبر در خبرگزاری ایسنا گر�?ته شده است، اینجا):

- در بحث ساماندهی نظام مالیاتی، آقای رئیس جمهور مشکل را از نبودن یک بانک اطلاعاتی مناسب برای �?عالیتهای اقتصادی دانست:« دولت نظام جامع ارتباط پايگاه‌هاي اطلاعاتي و يك سيستم دريا�?ت ماليات خودكار طراحي كرده است و بايد آگاهي‌هاي لازم داده شود و ماليات كه حق مردم است، اخذ شود.»

-در بحث گمرک، مشکل مهم در عدم حضور یک بانک اطلاعاتی جامع و کامل در همه کشور برای ثبت کالاها بر شمرده شد : « گمرك ما از نظر حجم نيرو در 30 سال گذشته كوچك‌تر اما از نظر حجم كار چند برابر شده است. صدها هزار نوع كالا بايد رد و بدل شود كه عمدتا با توان دستي و ذهني ماموران است.» وي ا�?زود:« براي حل اين مساله بايد ساختار، ابزار و اختيار لازم ارايه شود تا كارها به درستي انجام گيرد. بايد مامورين گمرك تامين باشند و پايگاهي وجود داشته باشد كه گمركات به هم وصل شوند و هر كالا كدي داشته باشد.»

- در بحث بانکها، به جز اصلاح قوانین بانکی نداشتن اطلاعات مشکل مهم برشمرده شد:رييس جمهور انجام درست امورات بانكي را نيازمند ضوابط دقيق، پيچيده، همراه با اطلاعات دقيق عنوان كرد و گ�?ت:« بانك‌ها نمي‌توانند منابع را درجهت اهدا�? اقتصادي هدايت كنند. ساختارها بايد راه را باز كنند.»

- در موضوع مسکن، عدم داشتن اطلاعات در زمینه خرید و �?روش مسکن و لزوم ایجاد یک پایگاه اطلاعاتی برای آن مورد تاکید قرار گر�?ت : وي با بيان اين‌كه، ما تلاش كرده‌ايم راه سوداگري را در عرصه‌ي مسكن ببنديم، به تاسيس پايگاه اطلاع‌رساني در زمينه‌ي خريد و �?روش مسكن و اقداماتي كه در اين راستا صورت مي‌گيرد، اشاره كرد و گ�?ت:« مثلا بايد ديگر قولنامه‌ها كه امضا شد و رسمي شد در اين پايگاه اطلاع‌رساني ثبت شود.»

شما به من بگویید، این طرح بیشتر یک تحول اقتصادی است یا یک تحول نرم ا�?زاری!؟ آیا نکاتی که رئیس جمهور محترم به آن رسیده اند، نکاتی نیست که سالهاست در کشورهای دیگر با کمک �?نآوری اطلاعات و ارتباطات حل شده است و چند سالی هم هست که توسط متخصصان ایرانی متذکر می شود که به آن نیاز داریم؟ طبیعتا در این زمینه گوش شنوا کیمیاست! این ضرب المثل را شنیده ام " که ماهی را هر وقت از آب بگیری ..." اما به نظر شما دیر نیست؟ در دولتی که متاس�?انه در چند سال گزشته در برخی بخشهایش با نرم ا�?زاری ها نامهربانی شد و عملا بسیاری از پروژه های بزرگ تعطیل و یا به دلیل اختصاص نیا�?تن بودجه کا�?ی به حالت تعلیق ر�?ت، تعری�? این تعداد پروژه ملی در یک زمان کوتاه را باید نشانه چه دانست؟ اینکه مدیران ارشد نظام هم به نقش نرم ا�?زار و اطلاعات پی برده اند و تاثیر آن را در بهره وری �?همیده اند؟ امیدوارم حدسم درست باشد. خوشحالم از اینکه شخص اول اجرایی کشور، طرحش را بر مبنای �?نآوری اطلاعات چیده است. خوشحالم از اینکه نقش "ما" در انچه دولت تحول اقتصادی می داند، چقدر پررنگ است.هر چند به خاطر تجربه های قبلی کشور اینبار هم زیاد خوش بین نیستم، �?قط امیدوارم نقش "ما" در حد حر�? و شعار نباشد، امیدوارم ...

همین!

وب سایت ITJobs اختصاص به کاریابی و شغل یابی و رزومه اینترنتی است. در ص�?حه اول این وب سایت به نکته جالبی برخواهید خورد. اینکه یک آمار کلی از مشاغل موجود در هر زمینه تخصصی (�?رصتهای کاری) و نیز رزومه های موجود (کارجو) و نیز به ت�?کیک استان ارائه شده است. گرچند از این آمار نتوان به یک جمع بندی دقیق و همه جانبه دست پیدا کرد و جامعه آماری ما برای نتیجه گیری کامل نشود اما چند نکته حائز اهمیت در آن دیده می شود:

-نمی دانم چرا وضع استانها اینقدر با تهران مت�?اوت است. الان که در استانها به سبب حضور دانشگاه های دولتی، آزاد، پیام نور و علمی کاربردی باید �?ارغ التحصیل کامپیوتر زیاد باشد. شاید شرکتها و متقاضیان استخدام در شهرستانها به شیوه دیگری عمل می کنند. شاید رابطه و یا مراجعه حضوری موثر تر است. آنچنان که می دانم شرکتها در شهرستانها هم با کمبود نیروی انسانی متخصص مواجه هستند (نوشته اپاتان را در این زمینه بخوانید: اینجا) . به هر حال ت�?اوت �?احش است. امیدوارم �?ارغ التحصیلان و ساکنان بومی شهرستانها در تهران دنبال کار نگردند، که اگر چه کار در تهران بیشتر است اما شرایط زندگی آنچنان برای یک مهاجر در تهران سخت است که دستآورد آنچنانی برایشان به ارمغان نخواهد داشت. کار در شهرستان حتی با حقوق کمتر بسیار سودمند تر از کار در تهران با حقوق بیشتر است. از سوی دیگر زمان آنکه بگویم کار در شهرستانها آنقدر تخصصی و جدید نیست هم گذشته است. گسترش اینترنت، این �?اصله را پر کرده است و شرکتهای شهرستانی کارهای بسیار خوبی در زمینه �?نآوری اطلاعات دارند. به شخصه شرکتهای اص�?هانی، قمی، شیرازی و مشهدی می شناسم که کارشان بسیار به روزتر از خیلی از شرکتهای تهرانی و شایسته تمجید است.

- به جز رده شغلی "بازاریاب" ، تقریبا رابطه شغل و رزومه منطقی است. یعنی مشاغل بیشتر از رزومه هاست. �?رصت نکردم یک درصد کلی در این زمینه بگیرم و با نرخ بیکاری در کل جامعه مقایسه کنم تا ببینم نرخ بیکار رد صنعت IT با نرخ کلی بیکاری چه نسبتنی دارد.

- در مورد "بازاریاب" عمده شرکتهای نرم ا�?زاری با مشکل مواجه هستند و بنابراین تقاضا برای جذب بازاریاب همیشه وجود دارد. نکته کلیدی آنجاست که در کشور ما نیروی بازاریاب کم نیست، مشکل آنجاست که بازاریاب نرم ا�?زار و سخت ا�?زار با بازاریاب عطر و ادکلن مت�?اوت است و اکثر دوستان بازایاب این نکته را درک نکرده اند. آن است که هر چقدر هم در زمینه دیگر مو�?ق هستند وقتی پا به زمینه کامپیوتر می گذارند ، نامو�?ق می شوند. بازاریاب کامپیوتری (مخصوصا در زمینه نرم ا�?زارهای تخصصی) ویژگی هایی می خواهد که شخص خاصی را می طلبد. نکته دیگر اینکه به دلیل ضع�? اقتصاد نرم ا�?زار و کمی گردش مالی در آن، برای بازاریابان حر�?ه ای ، نرم ا�?زار بازار جذابی نیست، چون سود آنچنانی که در زمینه های دیگر ، عمومی تر و یا ساده تر وجود دارد در نرم ا�?زار برایشان متصور نیست. این است که سراغ اینکار نمی آیند.

- شغل برنامه نویس همچنان پر تقاضا ترین شغل در زمینه IT است. این نشان دهنده ماهیت تولیدی بیشتر شرکتهای نرم ا�?زاری است. هر چند تولید بخشی جدا نشدنی از کار یک شرکت نرم ا�?زار است، اما اگر به مشغل دیگر مانند پشتیبانی و �?روش توجه نشود، شرکت در دراز مدت دچار مشکل خواهد شد. از سوی دیگر مشاغلی نظیر تحلیل گر، مدیر پروژه، طراح بانک اطلاعاتی و .... نیز باید در بخش تولید بکار گر�?ته شوند که طبیعی است که نیاز به نیروی کمتری دارد و شخص متبحر کمتری در این زمینه وجود دارد (کم بودن نباید باعث غا�?ل شدن از این بخشها باشد)

-...?

شما نتیجه گیری دیگری از این آمار دارید؟ اگر نه امیدوارم دوستان ITJobs و یا سایر سایت های کاریابی �?رصتی کنند و با داده هایی که در اختیار دارند برخی گزارشهای تحلیلی و آماری را منتشر کنند که می دانم، مشاهده آنها برای �?عالان این صنعت بسیار سودمند است.
همین!

همانطور که در یکی از نوشته های قبلی ذکر کرده بودم، این روزها درگیر اندازه گیری، برنامه ریزی و سازماندهی چند شرکت نرم ا�?زاری هستم. برای اینکه بتوانم برنامه ریزی درستی داشتم باشم، باید تمامی اهدا�? و برنامه های کی�?ی آنها را به کمی تبدیل می کردم تا قابل اندازه گیری شوند و در نتیجه مدیریت گردند. این شد که سراغ Excel ر�?تم. خدا خیرش بدهد آقای نوید را که پنج-شش سال پیش در مورد Excel اینقدر تاکید کرد که جدی یاد بگیرم. الان سیستمی تولید کردم که کا�?ی است هد�? مالی شرکت برای یک سال و سپس برخی پارامترها از جمله محصولات و قیمت پایه آنها و عوامل �?روش و میزان مطلوبیت آن و برخی پارامترهای دیگر در مورد شرایط محیط کار را وارد کنید تا به شما بگوید چند ن�?ر نیرو در بخش پشتیبانی، تولید و �?روش لازم دارید و در کدام ماه از سال چقدر باید مشتری جذب کنید و از کدام طریق، چقدر بودجه لازم دارید، سودتان در چه صورت ا�?زایش می یابد و حتی محیط مناسب برای د�?تر کارتان چقدر است. تازه اگر داده های واقعی خود را هم در مورد میزان درآمدها و هزینه های شرکت داشته باشید، میزان انحرا�? از برنامه های مصوب شرکت خود را در هر ماه و در کل برنامه خواهید دانست. یکجور مهندسی معکوس و اندیشیدن از اخر به اول.
هر چند این سیستم اصلا سیستم پیچیده ای نیست و ساخت آن با Excel بسیار ساده و ابتدایی است،  اما بدون شک ساختن آن با نرم ا�?زاری به جز Excel ، کاری سخت و دشوار بود و شاید آنقدر پر هزینه، که عطایش به لقایش بخشیده می شد. درگیر شدن با �?رمها، ساختن جداول و  روابط بانک اطلاعاتی آنقدر وقت شما را خواهد گر�?ت که از کار اصلی بازخواهید ماند.
از این گزشته، قابلیت های منطبق سازی یک سیستم مبتنی بر Excel به شما این امکان را می دهد که به سادگی نسخه جدیدی از سیستم ایجاد و تغییرات مورد نظرتان را در آن اعمال کنید. همان کاری که من کردم. برای یکی از شرکتها، با ح�?ظ پایه اصلی، کلا سیستم را شکل دیگری دیدم و تغییرات اساسی در آن ایجاد کردم.
این است که به نظر من، بهتر از این نرم ا�?زار، برای کاربردهای Single ، ابزاری نیست. کاربردهایی با هد�? انجام محاسبات، پشتیبانی تصمیم گیری و برنامه ریزی کسب و کار. حتی نرم ا�?زارهای تخصصی این موارد هم به دلیل پیچیدگی ها و کامل بودن بیش از اندازه، واسط کاربری نا آشنا و نیاز به خرید نرم ا�?زار ، نمی تواند جای این نرم ا�?زار را بگیرد. لذا به همه دوستانی که مایلند مشاوره و برنامه ریزی را به شکل جدی دنبال کنند، توصیه می کنم از قابلیت های این نرم ا�?زار-Excel- غا�?ل نشوند.
همین!

بچه های د�?تر این د�?عه برای تبلیغ راه مت�?اوتی را دنبال کرده اند و به جای یک تبلیغ خشک و خالی و یا یک تصویر متحرک ایستا، ایده جدیدی را به کار برده اند. (ص�?حه اول وب سایت رادمان را مشاهده کنید.) نمی دانم این روش تبلیغ چقدر بهتر و یا بدتر از روشهای کلاسیک است و آیا موثر تر هست یا نه؟
همین! 

به بهانه این روزهای �?وتبالی،  بد ندیدم سلسله مطالب �?وتبال شرکتی ... را ادامه دهم. در این مبحث می خواهم به بحث ساختار د�?اعی، ساختار تهاجمی در یک �?وتبال شرکتی -با توجه به تعاری�?ی که در نگاشت یک شرکت نرم ا�?زاری به یک تیم �?وتبال داشتیم- اشاره کنم.
ابتدا بحث �?وتبالی: در �?وتبال سنتی وقتی بازیکنان را در سه خط حمله، ها�?بک و د�?اع تقسیم می کردند وظای�? هر کدام کاملا مشخص بود و گل زدن به عهده مهاجم و گل نخوردن به عهده مدا�?ع قرارداده شده بود. اما در �?وتبال مدرن این کل تیم است که حمله می کند و کل تیم است که د�?اع می کند. بدین ترتیب در موقع گل زدن دیگر به خط حمله تنها اکت�?ا نمی شود و از ساختار حمله که مسؤولیت همه اعضاء تیم از دروازه بان تا نوک حمله در آن روشن شده است صحبت می شود و در موقع ح�?ظ نتیجه و گل نخوردن �?قط خط د�?اع مسؤول نیست بلکه از ساختار د�?اعی که همه تیم را در بر می گیرد صحبت می شود.
یادآوری: در �?وتبال شرکتی، تیم �?روش را به خط حمله،تیم تولید را به ها�?بک و تیم پشتیبانی را به خط د�?اع نگاشت کرده بودیم(اینجا)
اما در یک شرکت نرم ا�?زاری:

در شرکتهای نرم ا�?زاری بزرگ و یا در شرکتهای نرم ا�?زاری با مدیریت سنتی نیز مانند یک �?وتبال سنتی، وظائ�? سه گروه �?روش، تولید و پشتیبانی کاملا به صورت مجزا از هم تعری�? شده و این واحدها هر یک تنها وظی�?ه خود را انجام می دهند. تولید تنها محصول را با توجه به مشخصات تعری�? شده تولید می کند، �?روش محصول آماده و یا پروژه جدید را به �?روش می رساند و پشتیبانی از پروژه های اجرا شده حمایت �?نی می کند. اما در یک شرکت نرم ا�?زاری کوچک ویا متوسط و یا شرکتی که برای ح�?ظ �?ضای رقابتی نیاز دارد که در بازار حضور مؤثر داشته باشد، نمی توان نیروها را اینقدر از هم جداگانه تقسیم کرد، بلکه باید "ساختار �?روش" و "ساختار پشتیبانی" شرکت تعری�? گردد. به نحوی که در هنگام نیاز به پوشش بازارهای هد�?، �?روش گسترده محصولات و یا نیاز به �?روش به یک مشتری ویژه، این تنها بدنه �?روش نیست که باید درگیر شود، بلکه کل شرکت با اضا�?ه کردن نیرو به شکل هد�?مند به �?روش بهتر محصول کمک می کنند. در این میان حتی شاید لازم باشد هدایت �?روش از پشتیبانی صورت گیرد، برای مثال با جلب رضایتمندی مشتری موجود، به جذب مشتری جدید کمک شود (همانطور که در �?وتبال می گوییم، از د�?اع توپ مناسب برای نوک حمله سانتر می شود) پس از به ثمر رسیدن �?رآیند �?روش -گل زدن به حری�? در �?وتبال- اینبار نوبت به کل شرکت است که نتیجه را ح�?ظ کنند و مشتری را ناراضی نکنند (نخوردن گل در �?وتبال) اینجا است که باز هم ساختار د�?اعی شرکت مرکب از همه نیرو ها سازماندهی مجدد می شوند برای اینکار و به تیم پشتیبانی کمک می کنند. تیم �?روش تلاش می کند ارتباط موثر خود را با مشتری جذب شده ح�?ظ کند (نگه داشتن توپ در زمین حری�? و د�?اع از نوک حمله) اینکار باعث می شود برخی اعتراضات و دلخوری ها به دلیل روابط عمومی بهتر نزد پرسنل �?روش و ارتباط نزدیک تر با مشتری در همان مراحل اول برطر�? شود و صر�?ا تقاضاها و درخواست های �?نی به بخش پشتیبانی برسد. نتیجه اینکه تیم پشتیبانی در حمایت از یک مشتری تنها نیست و سایر بخشها نیز به موقع به وی کمک می کنند.

دقت شود:
-تعری�? ساختار �?روش و پشتیبانی در یک شرکت به همین سادگی نیست و نیاز به �?رهنگ سازی و سازماندهی مناسب نیروها دارد. اگر در این زمینه اغراق شده عمل شود و یا وظائ�? ا�?راد به درستی تعری�? می شود شما ممکن است نه تنها کمکی به این بخشها نکرده باشید بلکه با شلوغ کردن سر آنها و انتساب وظائ�? مت�?اوت و متناقض باعث سردرگمی ا�?راد و بخش ها شده، به نحوی که وظائ�? اصلی خود را �?راموش کنند.
- تعری�? این ساختار ها، تعیین شرح وظائ�? در هر زمان و نیز زمان مناسب برای به حمله ر�?تن و یا حالت تدا�?عی گر�?تن از نکاتی است که به عهده مدیران ارشد سازمان است و باید قبلا برای آن توانمند شده باشند. این کار را می توان از طریق بازی های تدارکاتی (که بزودی نقش آن را در یک شرکت نرم ا�?زاری بیان خواهم کرد)، شبیه سازی، گردش نیروها در واحد های مختل�? و یا مطالعه ر�?تار شرکتهای مو�?ق در این زمینه (Best Practice) در این میان مدیران نهادینه کرد.

همین!

به نظر من �?قط دو راه برای "پولدار" شدن از طریق تولید و یا �?روش نرم ا�?زار وجود دارد:
1- یا یک پروژه 100 میلیونی بگیری و به اندازه 10 میلیون برای آن هزینه کنی.
2- یا یک محصول 5 میلیونی با هزینه 10  میلیون بسازی و از روی آن 100 نسخه ب�?روشی.

دقت کنید که:
- عدد ها صر�?ا برای مثال و بیان نسبت است!
-پول در آوردن با پولدار شدن �?رق می کند، خیلی از شرکتهای نرم ا�?زاری پول در می آورند اما آنقدر هزینه می کنند که در آخر چیزی به عنوان سود اقتصادی برایشان باقی نمی ماند.
- کار سختی نیست پروژه 100 میلیونی بگیری و به اندازه 95 میلیون برای انجام آن هزینه کنی (تازه اگر از 100 میلیون برای آن بیشتر هزینه نکنی!) . این زرنگی توست که بتوانی برای همان پروژه -یا از روش درست و یا روش نادرست- هزینه کم بکنی.
-می توانی محصول 5 میلیونی ات را 500 هزار تومان ب�?روشی به شرطی که بتوانی به جای 100 نسخه، 1500 نسخه ب�?روشی (1000 تا از این تعداد جبران 100 تای قبلی است 500 تا هم برای پوشش هزینه های �?روش و پشتیبانی �?روش 1000 نسخه دیگر است!)

همین!

برنامه معرو�? "hello world " را که می شناسید، همان برنامه ای که تقریبا همه کتابهای برنامه نویسی با آن شروع شده اند و خودم هم در آغاز هر دوره برنامه نویسی برای دانشجویان است�?اده می کنم. دیروز در وبلاگ مهیار، لینکی دیدم که در آن این برنامه را با بیش از 373زبان برنامه نویسی مختل�? نوشته بودند! (اینجا)  یکسری به آنجا بزنید. تنوع زبانها و نوع نگارش آنها جالب است و آدم را به این �?کر می اندازد در این زمینه که چقدر زبانهای برنامه نویسی به زبانهای طبیعی شبیه اند آنکه کلی زبان در دنیا وجود دارد ولی درصد بالایی از مردم جهان از تعداد اندکی از این زبانها است�?اده می کنند و الباقی زبانها یا مهجور و یا رو به انقراضند.

همین!